Νοοτροπία Aνάπτυξης ή Σταθερή Νοοτροπία

Μπορεί ο τρόπος που σκεφτόμαστε για τα παιδιά μας και τις ικανότητές τους να διαμορφώσει τη ζωή τους;

Απολύτως. Ο τρόπος με τον οποίο σκεφτόμαστε την ευφυΐα και τα ταλέντα δεν επηρεάζει μόνο τον τρόπο που νιώθουν τα παιδιά, αλλά μπορεί επίσης να επηρεάσει το τι πετυχαίνουν, είτε τηρούν νέες συνήθειες είτε αν θα συνεχίσουν να αναπτύσσουν νέες δεξιότητες.

Ποια είναι όμως η διαφορά ανάμεσα στην νοοτροπία ανάπτυξης και την σταθερή νοοτροπία;

Μια νοοτροπία ανάπτυξης σημαίνει ότι πιστεύουμε ότι η ευφυΐα και τα ταλέντα των παιδιών μπορούν να αναπτυχθούν με την πάροδο του χρόνου. Αντίθετα μια σταθερή νοοτροπία σημαίνει ότι πιστεύουμε ότι η ευφυΐα και τα ταλέντα είναι σταθερά - οπότε αν ένα παιδί δεν είναι καλό σε κάτι, δεν θα είστε ποτέ καλοί σε αυτό.

Σταθερή νοοτροπία: Οι άνθρωποι πιστεύουν ότι η νοημοσύνη είναι σταθερή και στατική.

Νοοτροπία ανάπτυξης: Οι άνθρωποι πιστεύουν ότι η ευφυΐα και τα ταλέντα μπορούν να βελτιωθούν μέσω προσπάθειας και μάθησης.

Η επιστήμη κάποτε μας είπε ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος σταματά να αναπτύσσεται στην παιδική ηλικία, ωστόσο, τώρα γνωρίζουμε ότι ο εγκέφαλος εξελίσσεται και αλλάζει συνεχώς. Πολλά μέρη του εγκεφάλου ανταποκρίνονται στις εμπειρίες και το «λογισμικό» μας μπορεί να ενημερωθεί μέσω της μάθησης. Παρά τα νευρολογικά δεδομένα, μερικοί άνθρωποι εξακολουθούν να πιστεύουν ότι τα ταλέντα και η ευφυΐα είναι σταθεροί γενετικοί παράγοντες με τους οποίους γεννιέται ένα παιδί.

Η νευροεπιστήμη μας δείχνει ότι ο εγκέφαλος συνεχίζει να αναπτύσσεται και να αλλάζει, ακόμη και ως ενήλικες. Ο εγκέφαλος είναι παρόμοιος με το πλαστικό στο ότι μπορεί να αναμορφωθεί με την πάροδο του χρόνου, καθώς σχηματίζονται νέες νευρικές οδοί. Αυτό οδήγησε τους επιστήμονες να αναγνωρίσουν την τάση του εγκεφάλου να αλλάζει μέσω της ανάπτυξης και της αναδιοργάνωσης και το χαρακτήρισαν ως «νευροπλαστικότητα».

Μελέτες έχουν δείξει ότι ο εγκέφαλος μπορεί να αναπτύξει νέες συνδέσεις, να ενισχύσει τις υπάρχουσες και να βελτιώσει την ταχύτητα μετάδοσης παλμών. Αυτά υποδηλώνουν ότι ένα άτομο με σταθερή νοοτροπία μπορεί σιγά-σιγά να αναπτύξει μια νοοτροπία ανάπτυξης.

Νοοτροπία Aνάπτυξης

Η νοοτροπία ανάπτυξης θεωρεί τη νοημοσύνη και το ταλέντο ως ιδιότητες που μπορούν να αναπτυχθούν με την πάροδο του χρόνου .Η ευφυΐα και τα ταλέντα μπορούν να βελτιωθούν μέσω προσπάθειας και ενεργειών.

Η νοοτροπία ανάπτυξης αναγνωρίζει επίσης ότι οι αποτυχίες είναι απαραίτητο μέρος της μαθησιακής διαδικασίας και επιτρέπει στους ανθρώπους να «αναπηδήσουν» αυξάνοντας την προσπάθεια παρακίνησης.

Αυτό το είδος νοοτροπίας βλέπει τις «αποτυχίες» ως προσωρινές και μεταβλητές, και ως εκ τούτου, μια νοοτροπία ανάπτυξης είναι ζωτικής σημασίας για τη μάθηση, την ανθεκτικότητα, τα κίνητρα και την απόδοση.

Όσοι υιοθετούν μια νοοτροπία ανάπτυξης:

• Πιστέψτε ότι η νοημοσύνη των παιδιών μπορεί να βελτιωθεί

• Δώστε στο παιδί να καταλάβει ότι οι αποτυχίες είναι απλώς προσωρινές αναποδιές

• Δείτε τα σχόλια ως πηγή πληροφοριών

• Μάθετε στο παιδί να αγκαλιάζει πρόθυμα τις προκλήσεις

• Δείτε την επιτυχία των άλλων παιδιών ως πηγή έμπνευσης

• Δείτε τα σχόλια ως ευκαιρία για μάθηση

Σταθερή Νοοτροπία

Σε μια σταθερή νοοτροπία, οι άνθρωποι πιστεύουν ότι τα χαρακτηριστικά, όπως το ταλέντο και η ευφυΐα, είναι σταθερά—δηλαδή, πιστεύουν ότι γεννιούνται με το ένα συγκεκριμένο επίπεδο νοημοσύνης και φυσικά ταλέντα.

Ένα άτομο με σταθερό μυαλό συνήθως αποφεύγει τις προκλήσεις στη ζωή, τα παρατάει εύκολα και εκφοβίζεται ή απειλείται από την επιτυχία των άλλων ανθρώπων. Αυτό οφείλεται εν μέρει στο ότι μια σταθερή νοοτροπία δεν βλέπει την εξυπνάδα και το ταλέντο ως κάτι που αναπτύσσετε.

Οι σταθερές νοοτροπίες μπορούν να οδηγήσουν σε αρνητική σκέψη. Για παράδειγμα, ένα άτομο με σταθερή νοοτροπία μπορεί να αποτύχει σε μια εργασία και να πιστεύει ότι αυτό οφείλεται στο ότι δεν είναι αρκετά έξυπνο για να το κάνει. Ενώ ένα άτομο με νοοτροπία ανάπτυξης μπορεί να αποτύχει στην ίδια εργασία και να πιστεύει ότι είναι επειδή χρειάζεται να αφιερώσει περισσότερο χρόνο στην εξάσκηση.

Τα άτομα με σταθερή νοοτροπία πιστεύουν ότι τα ατομικά χαρακτηριστικά δεν μπορούν να αλλάξουν, όση προσπάθεια κι αν καταβάλουν, και είναι πιο πιθανό να:

• Πιστεύει ότι η εξυπνάδα και το ταλέντο είναι στατικά

• Αποφύγει τις προκλήσεις για να αποφύγει την αποτυχία

• Αγνοεί τα σχόλια των άλλων

• Νιώθει ότι απειλείστε από την επιτυχία των άλλων

• Κρύβει τα ελαττώματα για να μην σας κρίνουν οι άλλοι

• Πιστεύει ότι η προσπάθεια είναι άχρηστη

• Βλέπει τα σχόλια ως προσωπική κριτική

• Παραιτείται εύκολα

Ο τρόπος σκέψης σου επηρεάζει απόλυτα τον τρόπο που θα καθοδηγήσεις τη ζωή σου. Οπότε μένει ν’ αποφασίσεις… Θα μείνεις στα ίδια…; Ή θ’ αναπτύξεις τον εαυτό σου στο έπακρο;

Νοοτροπία προς τους γονείς και το σχολείο

Όπως έχει αναφερθεί και στο παρελθόν, η σύγχρονη εποχή βασίζεται στο γρήγορα αποτελέσματα, στην απουσία καταβολής κόπου, στην εύκολη καταξίωση και στο ελάχιστο κόστος. Η ίδια νοοτροπία παρατηρείται και στο χώρο της εκπαίδευσης. Δεν είναι λίγα τα παιδιά που κυνηγούν το άριστα, απογοητεύονται με το παραμικρό, φέρουν το σύνδρομο της τελειομανίας και επιζητούν τον έπαινο σε καθημερινή βάση. Είναι οι ίδιοι άνθρωποι, που με την πρώτη αποτυχία τα παρατάνε και δεν ξαναπροσπαθούν και που αργότερα, στην ενήλικη ζωή τους προσπαθούν να διαφημίσουν την επιτυχία τους ως αποτέλεσμα της ευφυίας ή των δεξιοτήτων με τα οποία έχουν την τύχη να έχουν γεννηθεί και προικισθεί από τη φύση. Το ερώτημα λοιπόν είναι, πώς δύνανται τόσο οι γονείς όσο και οι εκπαιδευτικοί να προάγουν μιας νοοτροπίας ανάπτυξης στα σχολεία ξεκινώντας όσο το δυνατόν συντομότερα;

Αγαπητέ γονέα άλλαξε το λεξιλόγιό του παιδιού σου

Μάθε στο παιδί να αποφεύγει φράσεις του τύπου: “Δεν είμαι καλός σε αυτό”, “δεν μπορώ να το κάνω”, “δεν έχω τη δυνατότητα”, “καλύτερα να ασχοληθώ με κάτι που ξέρω καλά”, “τα παρατάω γιατί είναι ακατόρθωτο”, “έχω συγκεκριμένες δυνατότητες”, “είναι πολύ δύσκολο”.

Και αντικατέστησέ τες με άλλες όπως “Μπορώ και καλύτερα”, “θα τα καταφέρω”, “θέλω να προσπαθήσω και να μην τα παρατήσω”, “θέλω να εξερευνήσω τις δυνατότητές μου”, “πιστεύω στον εαυτό μου”, “μόνο αν προσπαθήσω θα φτάσω το στόχο μου”, “η αποτυχία είναι μέρος της ανάπτυξης”, “μαθαίνω από τα λάθη μου και δεν το κατέχω απόλυτα ακόμη”. Δοκίμασε το άμεσα και θα εκπλαγείς από τα αποτελέσματα που θα έχεις!

Αγαπητοί εκπαιδευτικοί επαινέστε την προσπάθεια και όχι το τελικό αποτέλεσμα

Δώστε έμφαση στην πρόοδο και όχι το βαθμό του κάθε παιδιού και θέστε μικρούς εφικτούς στόχους όπου επιτυγχάνεται η καθημερινή βελτίωση μέσω της άσκησης και της επανάληψης. Το σημαντικό δεν είναι αυτό που κατέχουν ήδη αλλά το που μπορούν να φτάσουν.

Επαινέστε την σκληρή δουλειά, την προσπάθεια, την εξάσκηση, την περιέργεια και την επιμονή, ως απαραίτητα στοιχεία επιτυχίας. Μιας επιτυχίας που δεν κατακτάται “εν μια νυχτί” αλλά στοιχειοθετεί αποτέλεσμα σκληρής δουλειάς και μάθησης, μια αέναη διαδικασία που δεν έχει αφετηρία ούτε τέλος.

Επιβραβεύστε όταν έχει νόημα. Μια προσπάθεια που δεν έχει τα επιθυμητά αποτελέσματα αξίζει να αναγνωριστεί αλλά όχι να επιβραβευτεί με υπερβολικό βαθμό. Είναι καλό να δίνουμε κίνητρα στα παιδιά να προσπαθούν για το καλύτερο και να ξέρουν ότι την επόμενη φορά θα τα καταφέρουν σπουδαιότερα. Να τα ενθαρρύνουμε αλλά να μη θέτουμε όρια στις δυνατότητές τους.

Βοηθήστε τα παιδιά να φιλτράρουν τις σκέψεις τους και να χρησιμοποιούν το ακόμη ως λέξη-κλειδί όπως “Δεν το ξέρω ακόμη”, “δε το έχω καταφέρει ακόμη” κ.τ.λ.

---

Το άρθρο βασίζεται στην μελέτη του Dr. Dweck σχετικά με Νοοτροπία Aνάπτυξης και την Σταθερή Νοοτροπία. Στην ακαδημία μας στηρίζουμε και λειτουργούμε με βάση την Νοοτροπία Aνάπτυξης μια θεωρία στην οποία και δομήθηκε το Simulate Program.